Polski exit tax od osób fizycznych trafił pod lupę unijnego trybunału sprawiedliwości. 15 października 2026 r. Rzecznik Generalny TSUE przedstawił swoje stanowisko w sprawie C-430/25 (Gena), w której spór dotyczy tego, czy przepisy o opodatkowaniu niezrealizowanych zysków osób fizycznych (exit tax) oraz sposób ich interpretacji przez fiskusa są spójne z traktatową swobodą przepływu pracowników wynikającą z art. 45 TFUE.

Zarys sprawy

U źródła sprawy leży sytuacja podatnika będącego obywatelem Włoch i USA. Ze względu na zatrudnienie w polskiej spółce stał się w 2023 r. polskim rezydentem podatkowym i pozostanie nim co najmniej do początku 2028 r. Z chwilą zakończenia zatrudnienia w Polsce planuje jednak wyjechać do Niemiec i tam przenieść swoje centrum interesów życiowych, co będzie skutkowało utratą rezydencji podatkowej w Polsce.

Problem dla podatnika stanowi potencjalne opodatkowanie exit tax na moment utraty polskiej rezydencji podatkowej w związku z posiadanymi przez niego papierami wartościowymi nabytymi zarówno po przeprowadzce do Polski, jak i przed. Łączna wartość wszystkich posiadanych walorów przekroczy w dniu zmiany rezydencji 4 mln zł, czyli próg uruchamiający exit tax. Do tego dochodziła jeszcze jedna komplikacja: część akcji zyskała na wartości od dnia nabycia (powodując nadwyżkę wartości rynkowej nad podatkową), a część straciła (powodując nadwyżkę wartości podatkowej nad rynkową). Rodziło to pytanie, czy ustalając podstawę opodatkowania exit tax, można ją obliczyć wspólnie dla całego portfela aktywów kompensując wzajemnie wzrosty oraz spadki ich wartości?

Wniosek o interpretacje indywidualną

We wniosku o interpretację indywidualną podatnik zadał szereg pytań dotyczących jego sytuacji. Niektóre z nich stały się później podstawą pytań prejudycjalnych skierowanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do TSUE.

Z najistotniejszych kwestii poruszonych we wniosku o interpretację, podatnik kwestionował zasadność poboru exit tax od osoby fizycznej, powołując się na to, że przepisy Dyrektywy ATAD będącej podstawą regulacji exit tax w Polsce, są skierowane wyłącznie do podatników CIT, a nie osób fizycznych. Podatnik twierdził również, że opodatkowaniu nie powinny podlegać aktywa wypracowane za granicą, w okresie rezydencji w innym państwie niż Polska, powołując się na zasadę sprawiedliwego podziału dochodów między jurysdykcjami podatkowymi. Domagał się ponadto, aby podstawę opodatkowania exit tax liczyć metodą portfelową, sumując wartości rynkowe oraz podatkowe wszystkich aktywów łącznie, tak by zyski na jednych walorach mogły być kompensowane stratami na innych.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko podatnika oraz przytoczone przez niego argumenty za nieprawidłowe. Organ wskazał, że utrata przez Polskę prawa do opodatkowania zbycia akcji następująca na skutek utraty przez podatnika polskiej rezydencji podatkowej, uzasadnia pobór podatku niezależnie od miejsca i momentu nabycia danego składnika majątku, a ustawa o PIT nakazuje liczyć podstawę opodatkowania exit tax odrębnie dla każdego składnika, bez możliwości wzajemnej kompensaty wzrostów i spadków wartości posiadanych aktywów.

Pytania prejudycjalne WSA w Warszawie

Podatnik zaskarżył niekorzystną interpretację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z 29 maja 2025 r. (III SA/Wa 566/25) sąd zawiesił postępowanie i skierował do TSUE trzy pytania prejudycjalne, odwołując się do art. 21 i art. 45 TFUE. Pytania dotyczyły kolejno:

• dopuszczalności objęcia przez exit tax wzrostu wartości aktywów uzyskanych przed polską rezydencją podatkową,
• możliwości pominięcia spadku wartości aktywów majątkowych podczas ustalania podstawy opodatkowania exit tax i uwzględnianiu wyłącznie aktywów o wzrastającej wartości,
• zgodności z prawem unijnym wymogu natychmiastowej zapłaty podatku (lub rozłożenia go na raty) zamiast odroczenia jego płatności do momentu faktycznego zbycia poszczególnych składników majątku.

Opinia Rzecznika Generalnego TSUE

W opinii z 15 października 2026 r. Rzecznik Generalny TSUE zakwestionował dwa z trzech analizowanych elementów polskich regulacji dotyczących exit tax, uznając je za niezgodne ze swobodą przepływu pracowników gwarantowaną w art. 45 TFUE.

Po pierwsze, uznał, że interpretacja polskich przepisów exit tax, zmierzająca do objęcia tym podatkiem wzrostu wartości aktywów, który powstał przed uzyskaniem przez podatnika polskiej rezydencji podatkowej, jest sprzeczna z art. 45 TFUE. Zdaniem Rzecznika państwo członkowskie może opodatkować wyłącznie przyrost wartości wygenerowany w okresie, gdy dany składnik majątku pozostawał w zakresie jego jurysdykcji podatkowej.

Po drugie, Rzecznik zakwestionował brak możliwości uwzględnienia w podstawie opodatkowania exit tax składników majątku, których wartość spadła. W jego ocenie, ustalenie podstawy opodatkowania exit tax z pominięciem strat wartości poszczególnych składników majątkowych, stanowi nieproporcjonalne ograniczenie swobody, o której mowa w art. 45 TFUE, i narusza wymóg zachowania równowagi między prawem państwa do opodatkowania zysków a możliwością uwzględnienia strat podatnika.

Jednocześnie Rzecznik nie podzielił zastrzeżeń dotyczących zasad odroczenia płatności podatku. W opinii wskazano, że art. 45 TFUE nie wymaga odraczania zapłaty exit tax do momentu faktycznego zbycia aktywów, a rozwiązanie przewidujące możliwość rozłożenia należności na raty przez okres do pięciu lat co do zasady spełnia wymogi proporcjonalności.

Oczekując na rozstrzygnięcie Trybunału

To jednak dopiero głos doradczy w kwestii rozstrzygnięcia sprawy Gena, a ostatnie słowo należy do TSUE. Niemniej, należy podkreślić fakt, że Rzecznik Generalny uznał dwa z analizowanych elementów regulacji polskiego exit tax, za potencjalnie naruszające swobodę przepływu pracowników gwarantowaną przez art. 45 TFUE.

Należy spodziewać się, że wyrok TSUE w tej sprawie zapadnie zapewne w pierwszej połowie 2027 r. Choć formalnie opinia Rzecznika nie wiąże sędziów, nie można wykluczyć, że kierunek wyznaczony w analizowanej opinii znajdzie odzwierciedlenie w wyroku Trybunału, co potencjalnie mogłoby wpłynąć na interpretację oraz stosowanie przepisów regulujących opodatkowanie exit tax osób fizycznych w Polsce. Jeżeli TSUE podzieli stanowisko Rzecznika Generalnego, znaczenie wyroku może wykraczać poza samą sprawę Gena i wpłynąć na sposób ustalania podstawy opodatkowania exit tax przez osoby fizyczne planujące zmianę rezydencji podatkowej w obrębie UE.