24 czerwca 2026 r. Komisja Europejska opublikowała projekt powszechnie zwany Tax Omnibus. Jest to projekt zmian, którego celem jest uproszczenie unijnych regulacji dotyczących podatków bezpośrednich. Projekt ma ograniczyć obowiązki administracyjne przedsiębiorców, zwiększyć pewność prawa oraz poprawić konkurencyjność europejskiej gospodarki.

W ostatnich latach unijne regulacje dotyczące podatków bezpośrednich były sukcesywnie rozbudowywane poprzez przyjmowanie kolejnych dyrektyw obejmujących m.in. podatek u źródła (WHT), transgraniczne reorganizacje przedsiębiorstw oraz środki przeciwdziałające unikaniu opodatkowania. Chociaż każda z tych regulacji realizowała istotne cele, ich kumulacja doprowadziła do powstania złożonego i niejednolitego systemu, generującego znaczące koszty zgodności (compliance), zwłaszcza dla przedsiębiorstw prowadzących działalność transgraniczną. Dodatkowym wyzwaniem stało się wdrożenie zasad globalnego podatku minimalnego (Pillar Two), które w wielu obszarach nakładają się na obowiązujące już regulacje unijne, zwiększając stopień ich skomplikowania.

Zwolnienia z podatku u źródła – szerszy krąg beneficjentów

Jednym z kluczowych elementów projektu jest istotne uproszczenie zasad stosowania zwolnień z podatku u źródła w odniesieniu do dywidend, odsetek oraz należności licencyjnych.

Projekt przewiduje rozszerzenie zakresu stosowania Dyrektywy w sprawie odsetek i należności licencyjnych (Interest and Royalties Directive – IRD) poprzez zniesienie wymogu posiadania minimalnego udziału kapitałowego jako warunku skorzystania ze zwolnienia z podatku u źródła. W rezultacie odsetki i należności licencyjne wypłacane pomiędzy spółkami z różnych państw członkowskich UE będą mogły korzystać ze zwolnienia niezależnie od poziomu powiązań kapitałowych między stronami.

Analogiczne rozwiązanie przewidziano w odniesieniu do Dyrektywy Parent-Subsidiary. Projekt zakłada rezygnację z minimalnego progu udziałowego, co oznacza, że zwolnieniem z podatku u źródła będą mogły zostać objęte również dywidendy oraz inne wypłaty zysku dokonywane pomiędzy spółkami z państw członkowskich UE, niezależnie od wysokości posiadanego udziału.

Istotnej zmianie ulegną również procedury stosowania zwolnień. Co do zasady państwa członkowskie nie będą mogły uzależniać ich zastosowania od uzyskania uprzedniej autoryzacji lub przeprowadzenia odrębnej procedury administracyjnej. Weryfikacja spełnienia warunków zwolnienia będzie następować na zasadzie samooceny dokonanej przez podatnika, przy jednoczesnym zachowaniu przez organy podatkowe prawa do przeprowadzania kontroli następczych oraz stosowania krajowych przepisów przeciwdziałających nadużyciom. W praktyce oznacza to, że polska procedura „pay and refund” może zostać zniesiona.

Projekt przewiduje jednocześnie mechanizm zabezpieczający przed przypadkami podwójnego nieopodatkowania. Jeżeli odbiorca odsetek lub należności licencyjnych będzie miał siedzibę w jurysdykcji, która nie opodatkowuje tego rodzaju dochodów podatkiem dochodowym, państwo źródła będzie zobowiązane do poboru podatku u źródła albo odmowy zaliczenia wypłaty do kosztów uzyskania przychodów po stronie płatnika.

Neutralność podatkowa reorganizacji

Projekt przewiduje również rozszerzenie zakresu Dyrektywy w sprawie łączenia spółek, tak aby obejmowała ona wszystkie transgraniczne reorganizacje przedsiębiorstw przewidziane w unijnym prawie spółek. W praktyce oznacza to, że szerszy katalog transgranicznych połączeń, podziałów czy przekształceń będzie mógł korzystać z zasady neutralności podatkowej. Celem proponowanych zmian jest usunięcie barier podatkowych utrudniających restrukturyzacje transgraniczne oraz zapewnienie większej pewności prawa i efektywności takich procesów.

Wsparcie dla B+R

Nowym elementem pakietu jest wspólna unijna preferencja dla wydatków na badania i rozwój. Projekt wprowadza ogólnounijną ulgę B+R jako standard minimalny, umożliwiając pełne odliczenie kwalifikowanych nakładów kapitałowych na środki trwałe i inne aktywa materialne używane bezpośrednio w działalności badawczo-rozwojowej lub służące zapewnieniu infrastruktury dla takich prac w roku poniesienia wydatku albo w jednym z czterech kolejnych okresów podatkowych.

Uproszczenie reguły ograniczenia odsetek i przepisów CFC

Projekt ujednolica regułę ograniczającą odliczalność nadwyżki kosztów finansowania dłużnego, czyniąc limit 30% EBITDA obowiązkowym standardem w całej UE, bez możliwości stosowania przez państwa członkowskie niższych progów. Z zakresu reguły wyłączone zostaną pożyczki od podmiotów niepowiązanych, pod warunkiem, że finansują własną działalność pożyczkobiorcy, a nie dalsze finansowanie grupy.

Bezpieczny próg 3 mln euro stanie się obowiązkowy i będzie corocznie indeksowany o inflację. Projekt wprowadza też mechanizm antycykliczny: jeśli EBITDA podatnika spadnie o co najmniej 50% w danym roku, reguła ograniczenia odsetek nie będzie miała zastosowania.

CFC

W zakresie przepisów CFC projekt zwalnia z reguł CFC podatników objętych zakresem dyrektywy Pillar Two, eliminując pokrywanie się dwóch reżimów o zbliżonym celu. Dodatkowo małe i średnie grupy kapitałowe zostaną wyłączone z zakresu reguł CFC, co ma ograniczyć nieproporcjonalne koszty compliance w tym zakresie dla mniejszych podmiotów.

Sprawniejsze rozwiązywanie sporów podatkowych i szacowane oszczędności

Projekt upraszcza też mechanizm rozwiązywania sporów dotyczących podwójnego opodatkowania. Nowe przepisy m.in. doprecyzowują zasady składania skarg w sprawach dotyczących więcej niż jednego podatnika i zastępują wymóg jednoczesnego złożenia dokumentów 30-dniowym oknem na dokonanie zgłoszeń.

Co to oznacza dla przedsiębiorców i jaki jest harmonogram?

Skala potencjalnych korzyści jest znacząca. Według oceny skutków regulacji preferowany wariant pakietu, czyli Comprehensive Omnibus, mógłby obniżyć koszty compliance i powiązane koszty finansowe przedsiębiorstw w UE o około 6,6 mld euro rocznie, z czego około 2 mld euro dotyczyłoby powtarzalnych kosztów administracyjnych.

Harmonogram wdrożenia jest ściśle określony w projekcie dyrektywy. Państwa członkowskie mają obowiązek przyjęcia i opublikowania przepisów implementacyjnych do 31 grudnia 2028 r. i stosowania ich od 1 stycznia 2029 r. Część zmian wejdzie jednak w życie później: wybrane przepisy dotyczące m.in. procedur zwolnień z podatku u źródła oraz uproszczonego zgłaszania sporów podatkowych będą stosowane dopiero od 1 stycznia 2037 r., a przepisy dotyczące niektórych elementów reguły odsetkowej od 1 stycznia 2032 r. Warto też mieć na uwadze, że pierwsza ocena funkcjonowania dyrektywy przez Komisję Europejską nie może odbyć się wcześniej niż pięć lat po tym, gdy nowe przepisy zaczną obowiązywać.

Niezależnie od ostatecznego kształtu i tempa procesu legislacyjnego, już teraz warto dokonać przeglądu transakcji wewnątrzgrupowych, struktur finansowania, portfeli projektów B+R oraz zagranicznych spółek zależnych pod kątem potencjalnego zastosowania nowych regulacji. Pozwoli to rzetelnie ocenić, które ze zmian faktycznie przełożą się na obniżenie kosztów i ograniczenie ryzyka podatkowego w danej grupie kapitałowej.