Projekt nowelizacji przepisów o podatkach dochodowych, które mają wejść w życie od 1 stycznia 2027 roku przewiduje szeroki zakres zmian i obejmuje zarówno klasyczne obszary sporów podatkowych, takie jak finansowanie dłużne, amortyzacja czy transakcje z podmiotami powiązanymi, jak i preferencje podatkowe: ulga IP Box czy CIT estoński.

Poniżej przedstawiamy kluczowe rozwiązania zaprezentowane w projekcie wraz z ich celami i potencjalnymi konsekwencjami praktycznymi.

Ukryta dywidenda – koszty usług wspólników mogą nie stanowić kosztu dla spółki

Projekt przewiduje wprowadzenie zmian, które wyłączają z kosztów uzyskania przychodów wydatki stanowiące tzw. ukrytą dywidendę. Chodzi o świadczenia realizowane na rzecz spółki przez podmiot powiązany będący osobą fizyczną – posiadający min. 5% udziałów w spółce, które w istocie prowadzą do dystrybucji zysku poza klasycznym mechanizmem dywidendowym.

Regulacją objęto w szczególności usługi doradcze, zarządcze, marketingowe i prawne, usługi administracyjne i wsparcia, opłaty licencyjne i inne należności za korzystanie z praw, powtarzające się świadczenia niepieniężne wykonywane przez wspólników.

Celem projektodawcy jest zrównanie obciążeń podatkowych pomiędzy klasyczną dywidendą a innymi formami transferu wynagrodzeń do wspólników.

W praktyce nowe przepisy istotnie zwiększają ryzyko podatkowe w strukturach, w których wspólnicy świadczą usługi niematerialne na rzecz spółek. Konieczna staje się weryfikacja nie tylko warunków rynkowych transakcji, ale również ekonomicznego celu i rzeczywistej roli wspólnika w działalności operacyjnej spółki.

Częściowe umorzenie udziałów i obniżenie ich wartości nominalnej

Projekt doprecyzowuje zasady ustalania przychodu i kosztów podatkowych w sytuacji częściowego umorzenia udziałów lub obniżenia ich wartości nominalnej bez ich formalnego unicestwienia.

Nowe regulacje wprowadzają zasadę proporcjonalnego rozpoznawania kosztów odpowiadającą skali zmniejszenia wartości udziału. Rozwiązanie to porządkuje dotychczas pojawiające się wątpliwości interpretacyjne, które pojawiały się zwłaszcza w transakcjach reorganizacyjnych oraz restrukturyzacjach kapitałowych.

Z perspektywy wspólników oznacza to konieczność precyzyjnego ustalenia historycznych kosztów nabycia udziałów oraz ich odpowiedniego przyporządkowania do częściowo umarzanej wartości.

Safe harbour dla pożyczek – zawężenie zakresu ochrony

Istotnej modyfikacji ulega mechanizm bezpiecznej przystani (tzw. safe harbour) dla transakcji pożyczkowych. Po zmianach zastosowanie safe harbour będzie możliwe wyłącznie w przypadku pożyczek o oprocentowaniu zmiennym. Oparte będzie ono na bazowej stopie procentowej, wysokości zastosowanej marży zgodnie z obwieszczeniem Ministra Finansów oraz jego aktualizacji nie rzadziej niż co trzy miesiące.

Tym samym z zakresu ochrony wypadają pożyczki o stałym oprocentowaniu, nawet jeśli pierwotnie odpowiadały warunkom rynkowym. Zmiana ta wymaga przeglądu istniejących umów finansowania wewnątrzgrupowego oraz oceny czy będzie konieczna ich modyfikacja lub dodatkowe zabezpieczenie w dokumentacji cen transferowych.

Refinansowanie i konsolidacja zadłużenia, czyli zamknięcie luki w debt push-down

Projektowane zmiany odnoszą się również do art. 16 ustawy o CIT i rozszerzają ograniczenia w zaliczaniu odsetek do kosztów uzyskania przychodów o refinansowanie, konsolidację zadłużenia oraz kolejne zobowiązania zaciągane w celu spłaty długu pierwotnego.

Ustawodawca jednoznacznie wskazuje, że ekonomiczny cel zobowiązania ma pierwszeństwo nad jego formalnym przeznaczeniem. Odsetki od długu refinansowego będą traktowane analogicznie jak odsetki od finansowania pierwotnie przeznaczonego na transakcje kapitałowe.

Zmiany te w praktyce wykluczają możliwość neutralizowania ograniczeń poprzez refinansowania zadłużenia i znacząco zwiększają ryzyko podatkowe w strukturach M&A finansowanych długiem.

Zakaz wstecznej zmiany stawek amortyzacyjnych

Projekt wprowadza zasadę zgodnie z którą decyzja o obniżeniu lub podwyższeniu stawek amortyzacyjnych może zostać podjęta najpóźniej do dnia złożenia zeznania rocznego za dany rok podatkowy. Po tym terminie zmiana stawek za dany rok nie będzie możliwa.

Zdaniem ustawodawcy wprowadzona regulacja ma przeciwdziałać retrospektywnemu kreowaniu kosztów podatkowych. Z punktu widzenia podatników oznacza to konieczność wcześniejszego i bardziej świadomego planowania polityki amortyzacyjnej.

Ograniczenie amortyzacji podatkowej w spółkach nieruchomościowych – uszczelnienie przepisów

Ustawodawca jednoznacznie uszczelnia przepisy uzależniając prawo do podatkowej amortyzacji od ujęcia odpisów w księgach rachunkowych, zmierzając do pełnego zrównania zasad bilansowych i podatkowych.

W efekcie nieruchomości kwalifikowane jako inwestycyjne, które nie podlegają amortyzacji bilansowej, nie będą mogły być amortyzowane również podatkowo. Zmiana ta w szczególności dotknie spółki nieruchomościowe stosujące model wartości godziwej, które utracą możliwość bieżącego rozpoznawania kosztów amortyzacji. Koszt ten nie zostanie jednak wyłączony definitywnie, lecz co do zasady będzie rozpoznawany dopiero przy odpłatnym zbyciu nieruchomości, co przełoży się na wyższą podstawę opodatkowania i większe bieżące obciążenia podatkowe w okresie jej posiadania.

Zmiana jest tym bardziej dotkliwa dla przedsiębiorców, że na przestrzeni lat obowiązywania tych przepisów wykształciła się pozytywna dla podatników linia interpretacyjna sądów administracyjnych, które zezwalały na rozpoznawani odpisów amortyzacyjnych, mimo braku amortyzacji rachunkowej.

Programy motywacyjne

Projekt zakłada uszczelnienie zasad opodatkowania programów motywacyjnych poprzez zmianę kwalifikacji przychodów z realizacji i zbycia warrantów subskrypcyjnych oraz podobnych praw. Przychody te, jeżeli prawa otrzymano nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie, będą zasadniczo opodatkowane w tym samym źródle co pierwotne świadczenie (np. stosunek pracy), co ograniczy stosowanie 19% stawki PIT właściwej dla kapitałów pieniężnych. Wyjątek przewidziano dla świadczeń związanych z działalnością gospodarczą lub działami specjalnymi produkcji rolnej, gdzie zachowana zostanie kwalifikacja do kapitałów pieniężnych. Jednocześnie projekt doprecyzowuje definicję programów motywacyjnych, potwierdzając możliwość stosowania preferencyjnego reżimu PIT do akcji obejmowanych z warrantów subskrypcyjnych, o ile spełnione są warunki ustawowe. Nowe zasady będą miały zastosowanie do praw nabytych po 31 grudnia 2026 r., co wymaga przeglądu planowanych programów motywacyjnych.

Projekt obejmuje również szereg innych zmian podatkowych, m.in.:

– opodatkowanie majątku z likwidacji spółki osobowej powstałej z przekształcenia (w okresie 3 lat od przekształcenia);

– wprowadzenie obowiązku minimalnego zatrudnienia co najmniej 3 osób jako warunku korzystania z IP Box;

– doprecyzowanie definicji „podmiotu rozpoczynającego działalność” i „małego podatnika”.

Podsumowując, projekt nowelizacji przepisów o CIT stanowi kolejny etap systemowego uszczelniania opodatkowania i ograniczania możliwości wykorzystywania struktur optymalizacyjnych. Zakres proponowanych zmian jest szeroki i dotyka wielu kluczowych obszarów funkcjonowania przedsiębiorstw od finansowania i restrukturyzacji, przez amortyzację i rozliczenia z podmiotami powiązanymi, po preferencje podatkowe i programy motywacyjne, co w praktyce oznacza konieczność kompleksowego przeglądu obecnych modeli podatkowych i dokumentacji. W celu oceny wpływu planowanych regulacji na Państwa działalność oraz przygotowania odpowiednich działań dostosowawczych zapraszamy do kontaktu z zespołem SSW Tax, który wspiera klientów w analizie zmian i bezpiecznym wdrażaniu nowych rozwiązań.