19/11/2026

Ten artykuł przeczytasz w 5 min

Zwolnienie z VAT dla szkoleń zawodowych pod lupą NSA. Sam edukacyjny charakter usługi może nie wystarczyć

Zwolnienie z VAT dla usług edukacyjnych na pierwszy rzut oka wydaje się precyzyjnie uregulowane. W praktyce ustalenie, czy prywatna firma szkoleniowa może z niego skorzystać, potrafi być znacznie bardziej skomplikowane.

Dobrze pokazuje to seria wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 6 października 2026 r. dotyczących komercyjnych szkoleń zawodowych (m.in. sygn. I FSK 82/26 i I FSK 1888/25). Orzeczenia te zwracają uwagę na rozbieżność między warunkami zwolnienia określonymi w polskiej ustawie o VAT a warunkami wynikającymi z dyrektywy VAT.

Co więcej, najnowsze wyroki pokazują, że nawet sięgnięcie bezpośrednio po regulację unijną nie musi oznaczać dla podatnika prostej drogi do zwolnienia.

Ustawa o VAT a dyrektywa: dwa różne podejścia

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 29 lit. a ustawy o VAT jedną z przesłanek zwolnienia usług kształcenia zawodowego lub przekwalifikowania zawodowego jest to, że są one prowadzone w formach i na zasadach przewidzianych w odrębnych przepisach.

Inaczej skonstruowany jest art. 132 ust. 1 lit. i dyrektywy VAT (dyrektywy Rady 2006/112/WE). Przepis unijny obejmuje m.in. kształcenie zawodowe lub przekwalifikowanie prowadzone przez odpowiednie podmioty prawa publicznego lub inne instytucje działające w tej dziedzinie, których cele zostały uznane przez dane państwo członkowskie za podobne.

Różnica ma fundamentalne znaczenie. Polski ustawodawca odwołuje się do sposobu prowadzenia kształcenia, uregulowanego w odrębnych przepisach. Dyrektywa koncentruje się natomiast na tym, kto prowadzi działalność edukacyjną i jakie cele realizuje.

W praktyce podatnik może znaleźć się w nietypowej sytuacji. Literalne brzmienie ustawy krajowej prowadzi go do jednego testu, podczas gdy regulacja unijna wymaga zbadania innych okoliczności. Rozbieżność ta nie została usunięta, a kolejne spory dotyczące zwolnienia trafiają do sądów administracyjnych.

O co chodziło w najnowszych sprawach?

Spory rozstrzygnięte przez NSA dotyczyły spółki prowadzącej odpłatne szkolenia biznesowe m.in. z zakresu zarządzania, marketingu, IT, HR i finansów. Co istotne, zawodowy charakter tych szkoleń nie był przedmiotem sporu. Problem leżał gdzie indziej.

Spółka nie należała do systemu oświaty ani do pozostałych kategorii podmiotów edukacyjnych wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 26 ustawy o VAT. Jednocześnie szkolenia nie były prowadzone w formach i na zasadach wynikających z odrębnych przepisów.

Powstało zatem pytanie, czy niespełnienie tego ostatniego warunku rzeczywiście powinno pozbawiać podatnika zwolnienia, skoro analogicznej przesłanki nie przewiduje dyrektywa VAT.

WSA: liczy się rzeczywisty charakter działalności edukacyjnej

Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Warszawie przyjął podejście mniej restrykcyjne dla podatnika. Sąd zwrócił uwagę, że wymóg prowadzenia szkoleń w formach i na zasadach przewidzianych w odrębnych przepisach nie wynika z art. 132 ust. 1 lit. i dyrektywy VAT. Dlatego ocena prawa do zwolnienia nie powinna sprowadzać się do ustalenia, czy istnieją przepisy szczegółowo regulujące sposób prowadzenia danego szkolenia.

WSA większe znaczenie przypisał rzeczywistemu charakterowi działalności edukacyjnej. Istotne miało być to, czy prywatny organizator realizuje cele podobne do celów działalności odpowiednich podmiotów publicznych. Przy takiej ocenie znaczenie mogą mieć rzeczywiste cechy oferowanego kształcenia, w tym jego jakość, cena czy zakres programowy.

Takie podejście pozostawiało prywatnym organizatorom stosunkowo szerokie pole do argumentacji. Brak szczegółowych regulacji dotyczących danego rodzaju szkolenia nie musiał jeszcze oznaczać braku prawa do zwolnienia. Podatnik mógł próbować wykazać, że mimo prowadzenia działalności poza sformalizowanym systemem realizuje cele edukacyjne odpowiadające celom realizowanym przez podmioty publiczne.

NSA: potrzebny jest obiektywny punkt odniesienia

NSA spojrzał jednak na problem bardziej restrykcyjnie. Co ważne, nie uznał, że sam prywatny czy komercyjny charakter działalności przekreśla możliwość zastosowania zwolnienia. Kluczowe stało się natomiast ustalenie, w jaki sposób można obiektywnie zweryfikować, czy działalność konkretnego przedsiębiorcy rzeczywiście realizuje cele edukacyjne uzasadniające zastosowanie zwolnienia z VAT.

W analizowanych sprawach organizator miał znaczną swobodę w kształtowaniu szkoleń. Sam określał m.in. program, liczbę godzin, wymagania wobec prowadzących i uczestników, sposób weryfikacji wiedzy oraz warunki ukończenia kursu. Problem stanowił więc brak zewnętrznych kryteriów pozwalających zweryfikować te elementy. Jednocześnie NSA nie sprowadził tego wymogu do konieczności istnienia formalnego, instytucjonalnego nadzoru państwa.

Właśnie w tym miejscu pojawia się największe praktyczne wyzwanie wynikające z nowych wyroków. Jeżeli podobny program kształcenia oferuje np. uczelnia publiczna, jej działalność może stanowić punkt odniesienia przy ocenie celów realizowanych przez prywatnego organizatora. Samo porównanie nie przesądza jeszcze o zastosowaniu zwolnienia, ale pozwala podatnikowi oprzeć argumentację na obiektywnym punkcie odniesienia.

Znacznie trudniejsza jest sytuacja organizatorów nowatorskich, niszowych lub bardzo specjalistycznych kursów, dla których nie istnieje porównywalna oferta podmiotów publicznych. Podatnik powinien wówczas wykazać podobieństwo realizowanych celów edukacyjnych, mimo że może nie dysponować obiektywnym punktem odniesienia pozwalającym potwierdzić takie podobieństwo.

Alternatywa: działalność w ramach systemu oświaty

Nie każdy przedsiębiorca prowadzący działalność edukacyjną musi jednak opierać zwolnienie na art. 43 ust. 1 pkt 29 lit. a ustawy o VAT.

Alternatywnym rozwiązaniem może być prowadzenie odpowiedniej działalności w ramach niepublicznej jednostki objętej systemem oświaty. Wówczas podstawą zwolnienia może być art. 43 ust. 1 pkt 26 lit. a ustawy o VAT, który obejmuje usługi świadczone przez jednostki objęte systemem oświaty w zakresie kształcenia i wychowania.

Takiego rozwiązania nie można jednak traktować jako prostej zmiany formalnej dokonywanej wyłącznie na potrzeby VAT. Wejście do systemu oświaty oznacza konieczność dostosowania działalności do wymogów wynikających z Prawa oświatowego. W zależności od rodzaju jednostki i prowadzonej działalności może to oznaczać m.in. konieczność posiadania odpowiedniego statutu oraz spełnienia wymogów dotyczących warunków lokalowych, sanitarnych i bezpieczeństwa przeciwpożarowego, w tym uzyskania wymaganych opinii właściwych organów.

Mamy więc do czynienia z dwoma różnymi modelami. Prowadzenie działalności poza systemem oświaty oznacza większą swobodę w organizowaniu działalności, ale może generować istotną niepewność w zakresie VAT. Z kolei prowadzenie działalności jako jednostka objęta systemem oświaty może zapewniać bardziej jednoznaczną podstawę do zastosowania zwolnienia, ale wiąże się z dodatkowymi wymogami organizacyjnymi i formalnymi.

Inne w tej tematyce

VAT

Kuracjusz musi jeść, a dziecko może być głodne – o usługach kompleksowych w VAT

Przemysław Kaczmarek

26/10/2026

Kuracjusz musi jeść, a dziecko może być głodne – o usługach kompleksowych w VAT

VAT

Raport sprzedażowy to nie protokół odbioru. NSA o momencie powstania obowiązku podatkowego w VAT w rozliczeniach opartych na danych kontrahenta – wyrok z 26 sierpnia 2026 r. ( I FSK 1923/23)

Olga Panek

22/09/2026

Raport sprzedażowy to nie protokół odbioru. NSA o momencie powstania obowiązku podatkowego w VAT w rozliczeniach opartych na danych kontrahenta – wyrok z 26 sierpnia 2026 r. ( I FSK 1923/23)

VAT

Reforma planistyczna bez rewolucji w VAT. MF rozwiewa wątpliwości dotyczące sprzedaży gruntów

Olga Panek

10/09/2026

Reforma planistyczna bez rewolucji w VAT. MF rozwiewa wątpliwości dotyczące sprzedaży gruntów
Pokaż więcej w tej tematyce

Chcesz być na bieżąco?

Zapisz się do newslettera SSW Tax!

    * Pole obowiązkowe

    Możesz wycofać swoją zgodę w każdym momencie bez podawania przyczyny, wysyłając wiadomość na adres: taxpresso@ssw.solutions. Cofnięcie zgody nie ma wpływu na zgodność z prawem naszych działań (kontaktu z Tobą) przed cofnięciem zgody.

    Współadministratorami Twoich danych osobowych są następujące spółki SSW z siedzibą w Warszawie, adres: Rondo ONZ 1/P. 27, 00-124 Warszawa:

    1. SSW Spaczyński, Szczepaniak, Wickel, Goździowska sp.k., NIP: 5252569133;
    2. SSW Tax sp. z o.o., NIP: 5252898144;
    3. SSW Advisory sp. z o.o., NIP: 5223039303;
    4. Greeners sp. z o.o., NIP: 5252947670.

    Współadministratorzy wspólnie wyznaczyli inspektora ochrony danych, z którym możesz skontaktować się pod adresem e-mail: privacy@ssw.solutions. Więcej informacji na temat tego, jak przetwarzamy Twoje dane osobowe, znajdziesz w naszej Polityce prywatności.