Rządowy projekt zmian w Ordynacji podatkowej zapowiada jedną z ważniejszych zmian w obszarze interpretacji podatkowych ostatnich lat. Projekt wpisuje się w pakiet Deregulacja 2, a jego głównym założeniem jest skoncentrowanie kompetencji w zakresie wydawania interpretacji indywidualnych dotyczących podatków i opłat lokalnych w rękach Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Celem tej regulacji jest zapewnienie spójnego podejścia do wykładni przepisów dotyczących podatków i opłat lokalnych poprzez objęcie ich zasadami analogicznymi do tych, które stosuje się w przypadku innych interpretacji indywidualnych. W efekcie rozwiązanie to ma zwiększyć jednolitość stosowania prawa oraz ograniczyć występowanie rozbieżnych stanowisk interpretacyjnych.

Jak jest dzisiaj

Obecnie interpretacje indywidualne w zakresie podatków i opłat lokalnych, w szczególności podatku od nieruchomości, wydaje zgodnie ze swoją właściwością, wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa.

Oznacza to rozproszenie tej kompetencji na wiele organów, co nie sprzyja jednolitemu stosowaniu przepisów w takich samych stanach faktycznych i prawnych, i utrudnia identyfikowanie niejednolitej wykładni między organami. Szczególnie dotkliwie odczuwają to przedsiębiorcy posiadający majątek w wielu gminach, np. firmy przesyłowe, którzy muszą inicjować odrębne postępowania w każdej gminie, a interpretacja z jednej gminy nie chroni ich w zakresie inwestycji położonej w gminie sąsiedniej.

Na uwagę zasługują również przepisy, które od 24 września 2026 r. wprowadziły centralny system publikacji interpretacji indywidualnych dotyczących podatków i opłat lokalnych. Dzięki temu dostęp do wydawanych rozstrzygnięć stanie się znacznie prostszy i bardziej przejrzysty. Dotychczas interpretacje były udostępniane w Biuletynach Informacji Publicznej poszczególnych jednostek samorządowych, co w praktyce utrudniało ich odnalezienie i analizę. Obecnie organy podatkowe właściwe w sprawach podatków i opłat lokalnych mają obowiązek przekazywania wydawanych interpretacji do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, który odpowiada za ich publikację w systemie EUREKA. W efekcie informacje te zostaną zgromadzone w jednym, ogólnodostępnym miejscu, co powinno usprawnić zarówno wyszukiwanie interpretacji, jak i monitorowanie praktyki organów.

Centralizacja: przeniesienie kompetencji do Dyrektora KIS

Kluczowa zmiana to przeniesienie kompetencji do wydawania interpretacji indywidualnych dotyczących podatków i opłat lokalnych do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Formalnie odbywa się to poprzez uchylenie przepisu szczególnego o interpretacjach samorządowych, co sprawi, że zasady wydawania interpretacji w podatkach lokalnych staną się tożsame z zasadami dotyczącymi pozostałych podatków – z Dyrektorem KIS jako organem wydającym i Szefem KAS jako organem zmieniającym interpretacje.

Uzasadnienie projektu wskazuje, że Dyrektor KIS jest organem wysoce wyspecjalizowanym, wydającym ok. 25 tys. interpretacji rocznie, wobec ok. 200 interpretacji „samorządowych”, stąd nowy obowiązek ma więc być dla niego marginalnym obciążeniem.

Dla podatników z majątkiem w wielu gminach centralizacja oznacza możliwość złożenia jednego wniosku obejmującego cały stan faktyczny, co znacząco uprości procedurę. Projekt zastrzega, że nie zmienia to władztwa podatkowego organów lokalnych – kompetencje w zakresie stawek, zwolnień, poboru, kontroli i wymiaru podatku pozostają bez zmian.

Głos gminy w procesie – opiniowanie projektu interpretacji

Aby samorządy nie zostały całkowicie wyłączone z procesu, projekt wprowadza mechanizm konsultacyjny:

• Dyrektor KIS niezwłocznie informuje właściwy organ samorządowy o wpływie wniosku o interpretację i o jego treści w zakresie dotyczącym danego podatku lokalnego;
• Następnie przekazuje temu organowi projekt interpretacji wraz z prośbą o zajęcie stanowiska;
• Organ samorządowy ma 14 dni na przedstawienie stanowiska z uzasadnieniem – brak odpowiedzi w tym terminie oznacza milczącą akceptację projektu;
• Jeżeli Dyrektor KIS nie uwzględni stanowiska organu, interpretacja musi zawierać uzasadnienie przyczyn tego nieuwzględnienia;
• Czas oczekiwania na opinię samorządu nie wlicza się do terminu na wydanie interpretacji.

Prawo gminy do zaskarżenia interpretacji

To najbardziej kontrowersyjny element projektu. Nowy art. 14ga przewiduje, że organowi samorządowemu przysługuje skarga do sądu administracyjnego na interpretację, która nie uwzględnia jego stanowiska, a także na zmianę interpretacji indywidualnej dokonaną przez Szefa KAS.

Możliwość wniesienia skargi ograniczono do tych dwóch przypadków, co w uzasadnieniu tłumaczy się dążeniem do ochrony rozstrzygnięć korzystnych dla podatników i stabilności obrotu prawnego.

Projektodawca argumentuje, że po przejęciu kompetencji przez Dyrektora KIS gmina nie będzie już kumulować roli organu prowadzącego postępowanie i strony skarżącej, co w świetle stanowiska Trybunału Konstytucyjnego przywołanego w uzasadnieniu (wyrok z 29 października 2009 r., sygn. K 32/08), nie tworzy przeszkody konstytucyjnej dla przyznania gminie takiego uprawnienia.

Zawieszenie ochrony podatnika na czas spornego postępowania

Konsekwencją zaskarżenia jest zawieszenie ochrony wynikającej z interpretacji:

• Przepisy o ochronie podatnika (art. 14k–14m Ordynacji podatkowej) nie mają zastosowania do interpretacji zaskarżonej przez organ samorządowy, chyba że sąd administracyjny prawomocnie oddali lub odrzuci skargę albo umorzy postępowanie;
• Dyrektor KIS ma obowiązek niezwłocznie poinformować wnioskodawcę o wniesieniu skargi przez gminę;
• Jeśli sąd uchyli interpretację, podatnik nie nabywa ochrony wynikającej z tej (uchylonej) interpretacji, ale zyskuje ją od nowej interpretacji wydanej po wyroku. Jeśli skarga zostanie oddalona, odrzucona lub postępowanie umorzone, ochrona działa retroaktywnie – od dnia doręczenia zaskarżonej interpretacji.

Dodatkowo, w przypadku tzw. milczącej interpretacji (niewydania interpretacji w terminie), gminie przysługuje prawo złożenia wniosku do Szefa KAS o jej zmianę – Szef KAS zmienia ją, jeżeli stwierdzi jej nieprawidłowość, uwzględniając w szczególności orzecznictwo sądów, Trybunału Konstytucyjnego lub Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, albo informuje gminę o braku podstaw do zmiany.

Wygaszenie dotychczasowych interpretacji samorządowych i przepisy przejściowe

Zgodnie z projektowanymi regulacjami sprawy wszczęte przed 1 lipca 2027 r., które do tego dnia nie zakończą się prawomocnym rozstrzygnięciem, będą nadal prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Jednocześnie interpretacje indywidualne wydane przed tą datą przez organy jednostek samorządu terytorialnego zachowają swoją moc ochronną również po wejściu w życie nowych regulacji. Utrata ich skuteczności nastąpi dopiero z chwilą wydania przez Dyrektora KIS nowej interpretacji dla tego samego podmiotu, obejmującej identyczny stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe oraz opierającej się na tym samym stanie prawnym. W praktyce oznacza to, że podatnicy korzystający z dotychczasowych interpretacji będą musieli zweryfikować, czy zakres ochrony wynikający z nowych rozstrzygnięć odpowiada ochronie zapewnianej przez wcześniej uzyskane interpretacje.

Podsumowanie i komentarz

Sam kierunek reformy zasługuje na pozytywną ocenę. Rozproszenie kompetencji interpretacyjnej realnie utrudnia jednolite stosowanie przepisów i szczególnie dotyka podatników działających na terenie wielu jednostek samorządu, np. inwestorów infrastrukturalnych.

Skoncentrowanie tej funkcji w jednym, wyspecjalizowanym organie i umożliwienie złożenia jednego wniosku obejmującego cały stan faktyczny powinno rzeczywiście zwiększyć przewidywalność i jakość wykładni.

Problem leży w konstrukcji zabezpieczenia interesu gmin. Przyznanie samorządowi prawa do zaskarżenia interpretacji, z którą się nie zgadza, byłoby zrozumiałe, gdyby nie wiązało się z zawieszeniem ochrony podatnika na czas całego postępowania sądowego. Jeżeli centralizujemy kompetencję do wydawania interpretacji właśnie po to, by zapewnić jednolitość i pewność prawa, to ostatnie słowo powinno należeć do organu centralnego, a „niezadowolenie” organu lokalnego nie powinno przekładać się na utratę ochrony przez podatnika, który zastosował się do interpretacji wydanej przez wyspecjalizowany organ państwowy.

Warto też zwrócić uwagę na ryzyko systemowe: skoro centralizacja ma właśnie eliminować „mozaikę” rozstrzygnięć między gminami, mechanizm skargowy w praktyce odtwarza podobne ryzyko na poziomie sądowym – projektodawca sam przyznaje, że rozwiązanie ogranicza możliwość skargi tylko do dwóch przypadków właśnie z uwagi na potrzebę ochrony rozstrzygnięć korzystnych dla podatników i stabilności obrotu, co sugeruje, że twórcy projektu byli świadomi tego napięcia, ale ostatecznie przełożyli je na czasowe pozbawienie podatnika ochrony, a nie na wzmocnienie roli głosu konsultacyjnego gminy przed wydaniem interpretacji.

Na obecnym etapie trudno przesądzić, w jaki sposób nowe rozwiązania będą funkcjonowały w praktyce. W szczególności nie jest jasne, jak przebiegać będzie wymiana stanowisk pomiędzy organami samorządowymi a Dyrektorem KIS oraz jakie konsekwencje proceduralne może wywołać ewentualne kwestionowanie wydanych interpretacji przez organy lokalne.