30 stycznia 2024 r. Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej wyda\u0142 wyrok w polskiej sprawie, dotycz\u0105cej stosowania art. 203 Dyrektywy VAT, kt\u00f3rego odpowiednikiem w polskim porz\u0105dku prawnym jest art. 108 ustawy o VAT dotycz\u0105cy konsekwencji wystawiania tzw. pustych faktur.<\/p>\n
Zgodnie z art. 108 ust. 1 ustawy o VAT w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemaj\u0105ca osobowo\u015bci prawnej lub osoba fizyczna wystawi faktur\u0119, w kt\u00f3rej wyka\u017ce kwot\u0119 podatku, jest obowi\u0105zana do jego zap\u0142aty.<\/p>\n
Czego dotyczy sprawa?<\/strong><\/p>\n Sprawa dotyczy\u0142a Sp\u00f3\u0142ki z ograniczon\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 w\u00a0zakresie sprzeda\u017cy paliw.<\/p>\n W latach 2010\u20132014 pracownica Sp\u00f3\u0142ki wystawi\u0142a 1679 pustych faktur VAT, kt\u00f3re nie odzwierciedla\u0142y rzeczywistej sprzeda\u017cy, na \u0142\u0105czn\u0105 kwot\u0119 VAT prawie 1,5 mln PLN. Faktury zosta\u0142y wystawione na rzecz podmiot\u00f3w, kt\u00f3re odlicza\u0142y wynikaj\u0105cy z nich VAT naliczony. Faktury nie by\u0142y ksi\u0119gowane w rejestrze sprzeda\u017cy Sp\u00f3\u0142ki, a Sp\u00f3\u0142ka nie wykaza\u0142a wynikaj\u0105cego z nich VAT nale\u017cnego w swoich deklaracjach.<\/p>\n Pracownica Sp\u00f3\u0142ki by\u0142a zatrudniona na stanowisku kierowniczki, a do jej obowi\u0105zk\u00f3w nale\u017ca\u0142o obs\u0142ugiwanie kasy fiskalnej, wypisywanie faktur i przygotowywanie dokument\u00f3w dla g\u0142\u00f3wnej ksi\u0119gowej. Do jej obowi\u0105zk\u00f3w nale\u017ca\u0142o tak\u017ce wystawianie faktur do paragon\u00f3w w formacie excel \u2013 poza systemem ksi\u0119gowym Sp\u00f3\u0142ki.<\/p>\n Faktury by\u0142y wystawiane na podstawie paragon\u00f3w wydobytych z koszy na \u015bmieci. Pracownicy Sp\u00f3\u0142ki, kt\u00f3ry brali udzia\u0142 w procederze, otrzymywali pieni\u0105dze za przekazane paragony.<\/p>\n W wyniku kontroli podatkowej organ podatkowy wyda\u0142 decyzj\u0119 okre\u015blaj\u0105c\u0105 w odniesieniu do Sp\u00f3\u0142ki kwot\u0119 zobowi\u0105zania podatkowego z tytu\u0142u VAT. Decyzja zosta\u0142a utrzymana przez organ drugiej instancji.<\/p>\n Organy uzna\u0142y, \u017ce Sp\u00f3\u0142ka, jako pracodawca, nie dochowa\u0142a nale\u017cytej staranno\u015bci, aby zapobiec wystawianiu fa\u0142szywych faktur. W szerokim zakresie uprawnie\u0144 pracownicy mie\u015bci\u0142o si\u0119 prawo do wystawiania faktur do paragon\u00f3w poza systemem, bez dodatkowej zgody pracodawcy. Z tego wzgl\u0119du, zdaniem organ\u00f3w, prezes Sp\u00f3\u0142ki m\u00f3g\u0142 i powinien by\u0142 przewidzie\u0107, \u017ce u\u0142atwia to wystawianie fa\u0142szywych faktur. Zdaniem organ\u00f3w to brak w\u0142a\u015bciwego nadzoru i organizacji spowodowa\u0142, \u017ce prezes Sp\u00f3\u0142ki odkry\u0142 omawiany proceder dopiero po kontroli organu podatkowego.<\/p>\n Sprawa trafi\u0142a do WSA, a w ko\u0144cu do NSA, kt\u00f3ry skierowa\u0142 do TSUE pytanie prejudycjalne o\u00a0nast\u0119puj\u0105cej tre\u015bci:<\/p>\n Co stwierdzi\u0142 TSUE?<\/strong><\/p>\n Trybuna\u0142 wskaza\u0142, \u017ce uznanie \u017ce to widniej\u0105cy na fakturze wystawca oszuka\u0144czej faktury powinien zosta\u0107 uznany za \u201eosob\u0119, kt\u00f3ra wykazuje VAT\u201d, gdy to\u017csamo\u015b\u0107 osoby, kt\u00f3ra rzeczywi\u015bcie j\u0105 wystawi\u0142a jest znana organowi, by\u0142oby sprzeczne z podstawowym celem uznawanym przez Dyrektyw\u0119 VAT, jakim jest zwalczanie ewentualnych oszustw i nadu\u017cy\u0107.<\/p>\n Trybuna\u0142 podkre\u015bli\u0142 zarazem, \u017ce wystawca faktury powinien jednak dzia\u0142a\u0107 w dobrej wierze. Podkre\u015bli\u0142 tak\u017ce, \u017ce nie mo\u017cna uzna\u0107 pracodawcy za dzia\u0142aj\u0105cego w dobrej wierze, je\u017celi nie dochowa\u0142 on nale\u017cytej staranno\u015bci wymaganej w celu kontrolowania dzia\u0142a\u0144 swojego pracownika i\u00a0unikni\u0119cia w ten spos\u00f3b mo\u017cliwo\u015bci wykorzystania przez tego pracownika jego danych identyfikacyjnych do cel\u00f3w VAT do wystawiania fa\u0142szywych faktur w celu pope\u0142nienia oszustwa.<\/p>\n W przypadku braku dochowania nale\u017cytej staranno\u015bci, pracodawcy mo\u017cna przypisa\u0107 nosz\u0105ce znamiona oszustwa dzia\u0142ania jego pracownika, w zwi\u0105zku z czym nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce jest on osob\u0105, kt\u00f3ra wykaza\u0142a VAT i kt\u00f3ra b\u0119dzie zobowi\u0105zana do jego zap\u0142acenia.<\/p>\n TSUE zaznaczy\u0142, \u017ce to do s\u0105du krajowego nale\u017cy zbadanie, czy podatnik wykaza\u0142 si\u0119 nale\u017cyt\u0105 staranno\u015bci\u0105 wymagan\u0105 w celu kontrolowania dzia\u0142a\u0144 swojego pracownika.<\/p>\n Bior\u0105c pod uwag\u0119 powy\u017csze, na przedstawione pytania prejudycjalne TSUE odpowiedzia\u0142 w\u00a0nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: \u201eart. 203 dyrektywy VAT nale\u017cy interpretowa\u0107 w ten spos\u00f3b, \u017ce w sytuacji gdy pracownik podatnika VAT wystawi\u0142 fa\u0142szyw\u0105 faktur\u0119 wykazuj\u0105c\u0105 VAT, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 to\u017csamo\u015bci\u0105 pracodawcy jako podatnika bez jego wiedzy i zgody, pracownika tego nale\u017cy uzna\u0107 za osob\u0119 wykazuj\u0105c\u0105 VAT w rozumieniu tego art. 203, chyba \u017ce podatnik ten nie dochowa\u0142 nale\u017cytej staranno\u015bci, rozs\u0105dnie wymaganej w celu kontrolowania dzia\u0142a\u0144 wspomnianego pracownika<\/em>.\u201d<\/p>\n <\/p>\n\n
\n
\n