12 grudnia 2023 r. Trybuna\u0142 Konstytucyjny wypowiedzia\u0142 si\u0119 po raz kolejny odno\u015bnie przedawnienia w kontek\u015bcie podatk\u00f3w. Pomimo \u017ce na rozstrzygni\u0119cie oczekuje szereg spraw dotycz\u0105cych tzw. instrumentalnego wszcz\u0119cia post\u0119powania karnego skarbowego, w tym sprawa z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich (K 31\/14), to wydane wyroki dotyczy\u0142y innych zagadnie\u0144. Bez w\u0105tpienia istotnych, jednak trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce Trybuna\u0142 Konstytucyjny unika zmierzenia si\u0119 z najpowa\u017cniejszym oraz najbardziej medialnym problemem na gruncie przedawnienia. Niezale\u017cnie od tego, orzeczenia TK zas\u0142uguj\u0105 na uwag\u0119 i om\u00f3wienie.<\/p>\n
Pierwsza sprawa (sygn. akt SK 110\/20) dotyczy\u0142a zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowi\u0105zania podatkowego na okres post\u0119powania przed s\u0105dami administracyjnymi w sytuacji, gdy s\u0105d administracyjny stwierdzi\u0142 niewa\u017cno\u015b\u0107 kontrolowanych decyzji z powodu ra\u017c\u0105cego naruszenia prawa. Skar\u017c\u0105ca dowodzi\u0142a, \u017ce skoro stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci decyzji odnosi skutek z moc\u0105 wsteczn\u0105, to skutek ten powinien rozci\u0105ga\u0107 si\u0119 te\u017c na przepisy dotycz\u0105ce zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowi\u0105zania. W taki spos\u00f3b, \u017ce zawieszenie biegu terminu przedawnienia powinno zosta\u0107 potraktowane jako nieby\u0142e. Uniemo\u017cliwi\u0142oby to organom podatkowym powr\u00f3t do sprawy po uprawomocnieniu si\u0119 wyroku s\u0105du administracyjnego oraz wymiar zobowi\u0105zania podatkowego.<\/p>\n
Druga sprawa (sygn. akt P 12\/22) zawis\u0142a przed TK wskutek pytania prawnego S\u0105du Rejonowego w Jaros\u0142awiu dotycz\u0105cego wstrzymania biegu przedawnienia karalno\u015bci czynu i przedawnienia wykonania kary w sprawach o przest\u0119pstwa i przest\u0119pstwa skarbowe. Pytanie zosta\u0142o skierowane na gruncie sprawy karnej skarbowej. S\u0105d mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015b\u0107, czy art. 15zzr1 <\/sup>ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczeg\u00f3lnych rozwi\u0105zaniach zwi\u0105zanych z zapobieganiem, przeciwdzia\u0142aniem i zwalczaniem COVID-19, innych chor\u00f3b zaka\u017anych oraz wywo\u0142anych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: \u201eustawa covidowa\u201d) jest zgodny z Konstytucj\u0105 RP. Wskaza\u0142 bowiem, \u017ce gdyby nie przepis ustawy covidowej wstrzymuj\u0105cy bieg terminu przedawnienia, to zarzucone oskar\u017conemu przest\u0119pstwo skarbowe uleg\u0142oby przedawnieniu 31 grudnia 2021 r., a w konsekwencji prowadzone przeciwko niemu post\u0119powanie podlega\u0142oby umorzeniu.<\/p>\n Trybuna\u0142 Konstytucyjny nie podzieli\u0142 zastrze\u017ce\u0144 skar\u017c\u0105cej w sprawie SK 110\/20. Uzna\u0142, \u017ce art. 70 \u00a7 6 pkt 2 i art. 70 \u00a7 7 pkt 2 Ordynacji podatkowej w zakresie, w jakim przewiduj\u0105 zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowi\u0105zania podatkowego oraz wskazuj\u0105, \u017ce trwa ono do dnia dor\u0119czenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia s\u0105du administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocno\u015bci, s\u0105 zgodne z art. 64 ust. 1 w zwi\u0105zku z art. 2 Konstytucji RP. Trybuna\u0142 uzna\u0142, \u017ce zaskar\u017cone normy prawne nie nak\u0142adaj\u0105 konkretnych ci\u0119\u017car\u00f3w podatkowych, lecz s\u0142u\u017c\u0105 spe\u0142nieniu zobowi\u0105zania podatkowego. Nie mog\u0105 by\u0107 wi\u0119c uznane za niedopuszczaln\u0105 ingerencj\u0119 w prawo w\u0142asno\u015bci podatnika. Ponadto stwierdzi\u0142, \u017ce ewentualny wyrok stwierdzaj\u0105cy niekonstytucyjno\u015b\u0107 wprowadzi\u0142by do systemu prawnego element niepewno\u015bci. Zmiana stanu normatywnego sprawi\u0142aby, \u017ce podatnik wnosz\u0105cy skarg\u0119 do s\u0105du administracyjnego nie m\u00f3g\u0142by w spos\u00f3b pewny oceni\u0107, czy wniesienie skargi wywo\u0142a trwale skutek polegaj\u0105cy na zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowi\u0105zania podatkowego.<\/p>\n Natomiast w sprawie P 12\/22 Trybuna\u0142 Konstytucyjny orzek\u0142, \u017ce art. 15zzr1<\/sup> ust. 1 ustawy covidowej jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Zakwestionowany przepis stworzy\u0142 bowiem instytucj\u0119 zawieszenia przedawnienia na czas nieokre\u015blony, godz\u0105c przez to w zasad\u0119 ochrony zaufania do pa\u0144stwa i stanowionego przez nie prawa. Zasada ta opiera si\u0119 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 organ\u00f3w w\u0142adzy publicznej powinna charakteryzowa\u0107 si\u0119 lojalno\u015bci\u0105 i uczciwo\u015bci\u0105 wzgl\u0119dem ka\u017cdej jednostki, wzbudzaj\u0105c w niej poczucie bezpiecze\u0144stwa prawnego i stabilno\u015bci. Tymczasem kwestionowany przepis ustawy covidowej nie spe\u0142nia\u0142 tego wymogu. Poza tym, wprawdzie ustawodawca ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 swobodnego kszta\u0142towania instytucji przedawnienia, jednak\u017ce brak okre\u015blenia maksymalnego czasu zawieszenia z powodu stanu zagro\u017cenia epidemicznego lub stanu epidemii powodowa\u0142, \u017ce zawieszenie biegu przedawnienia mog\u0142o utrzymywa\u0107 si\u0119 przez czas nieokre\u015blony (nawet do kilku lat) i to niezale\u017cnie od rzeczywistego wp\u0142ywu obostrze\u0144 sanitarnych na zdolno\u015b\u0107 organ\u00f3w procesowych do sprawnego podejmowania czynno\u015bci.<\/p>\n Wyrok w sprawie SK 110\/20 nie zmienia sytuacji podatnik\u00f3w, kt\u00f3rzy decyduj\u0105 si\u0119 na przeniesienie sporu podatkowego na grunt post\u0119powania przed s\u0105dami administracyjnymi. W ka\u017cdym przypadku wniesienia skargi do s\u0105du administracyjnego bieg terminu przedawnienia zobowi\u0105zania podatkowego zostanie zawieszony do czasu prawomocnego zako\u0144czenia post\u0119powania i zwrotu akt organowi podatkowemu. Bez wzgl\u0119du na charakter wad prawnych decyzji podatkowych kontrolowanych oraz wyeliminowanych z obrotu prawnego przez s\u0105dy administracyjne, podatnik musi pami\u0119ta\u0107, \u017ce w przypadku powrotu sprawy do organu podatkowego, organ ten b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 kontynuowa\u0107 post\u0119powanie podatkowe. Chyba \u017ce zobowi\u0105zanie podatkowe przedawni\u0142o si\u0119 wcze\u015bniej lub s\u0105d administracyjny uzna, \u017ce merytorycznie sprawa nie powinna by\u0107 dalej prowadzona i umorzy post\u0119powanie podatkowe na podstawie art. 145 \u00a7 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o post\u0119powaniu przed s\u0105dami administracyjnymi.<\/p>\n Odmiennie kszta\u0142tuje si\u0119 sytuacja podatnik\u00f3w, kt\u00f3rych dotyczy wyrok TK w sprawie P 12\/22. Wyrok ten usuwa z systemu prawnego skutek, jaki wywiera\u0142 art. 15zzr1<\/sup> ust. 1 ustawy covidowej. Oznacza to, \u017ce norma prawna zawarta w tym przepisie nie wp\u0142ywa\u0142a na sytuacj\u0119 uczestnik\u00f3w post\u0119powania karnego skarbowego. W sprawach zako\u0144czonych otwiera to zainteresowanym osobom drog\u0119 do wznowienia post\u0119powania na zasadzie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. W post\u0119powaniach b\u0119d\u0105cych w toku, powoduje pomini\u0119cie art. 15zzr1<\/sup> ustawy covidowej przy orzekaniu i stosowanie przepis\u00f3w og\u00f3lnych w zakresie biegu przedawnienia, co zasadniczo powinno prowadzi\u0107 do jego umorzenia.<\/p>\n Z dorobku orzeczniczego Trybuna\u0142u Konstytucyjnego na tle przedawnienia zobowi\u0105za\u0144 podatkowych wynika, \u017ce cho\u0107 Trybuna\u0142 podkre\u015bla swobod\u0119 ustawodawcy w zakresie wprowadzania i ustalania zasad przedawnienia, to wymaga poszanowania podstawowych zasad ustrojowych. W przypadkach, w kt\u00f3rych ustawodawca lekcewa\u017cy zasady takie jak zasada zaufania do pa\u0144stwa i stanowionego przez nie prawa, Trybuna\u0142 orzeka na korzy\u015b\u0107 podatnik\u00f3w. Opr\u00f3cz om\u00f3wionego wy\u017cej wyroku w sprawie P 12\/22, mo\u017cna wymieni\u0107 cho\u0107by wyrok TK z 17 lipca 2012 r. w sprawie P 30\/11, dotycz\u0105cy r\u00f3wnie\u017c zawieszenia biegu terminu przedawnienia.<\/p>\n Dla podatnik\u00f3w zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowi\u0105zania podatkowego oznacza ka\u017cdorazowo niepewno\u015b\u0107 momentu stabilizacji ich stosunk\u00f3w prawnopodatkowych z fiskusem. Warto zatem analizowa\u0107 w ka\u017cdej sprawie podatkowej lub s\u0105dowoadministracyjnej, czy przyj\u0119te przez organy podatkowe lub s\u0105dy administracyjne podstawy zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowi\u0105zania podatkowego odpowiadaj\u0105 aktualnym standardom konstytucyjnym. Niezb\u0119dne jest r\u00f3wnie\u017c rozpoznanie przez Trybuna\u0142 Konstytucyjny sprawy z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, zw\u0142aszcza \u017ce w Trybunale jest szereg spraw ze skarg konstytucyjnych, kt\u00f3re dotykaj\u0105 tej kwestii w r\u00f3\u017cnych aspektach. Rozstrzygni\u0119cie tej sprawy doprowadzi\u0142oby do wyja\u015bnienia wielu w\u0105tpliwo\u015bci wok\u00f3\u0142 przedawnienia w podatkach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 12 grudnia 2023 r. Trybuna\u0142 Konstytucyjny wypowiedzia\u0142 si\u0119 po raz kolejny odno\u015bnie przedawnienia w kontek\u015bcie podatk\u00f3w. Pomimo \u017ce na rozstrzygni\u0119cie oczekuje szereg spraw dotycz\u0105cych tzw. instrumentalnego wszcz\u0119cia post\u0119powania karnego skarbowego, w tym sprawa z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich (K 31\/14), to wydane wyroki dotyczy\u0142y innych zagadnie\u0144. Bez w\u0105tpienia istotnych, jednak trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[107,65,89],"class_list":["post-899","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kontrole-podatkowe","tag-postepowanie-karne-skarbowe","tag-przedawnienie","tag-wyrok-tk"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ssw.solutions\/blog\/taxpresso\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/899","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ssw.solutions\/blog\/taxpresso\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ssw.solutions\/blog\/taxpresso\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ssw.solutions\/blog\/taxpresso\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ssw.solutions\/blog\/taxpresso\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=899"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ssw.solutions\/blog\/taxpresso\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/899\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ssw.solutions\/blog\/taxpresso\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=899"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ssw.solutions\/blog\/taxpresso\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=899"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ssw.solutions\/blog\/taxpresso\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=899"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Co stwierdzi\u0142 TK?<\/h3>\n
Co to oznacza dla podatnik\u00f3w?<\/h3>\n