Wyrok NSA z 25 pa\u017adziernika 2024 r., sygn. I FSK 450\/21.<\/p>\n
Z wnioskiem o wydanie interpretacji wyst\u0105pi\u0142a sp\u00f3\u0142ka, kt\u00f3ra naby\u0142a grunt, na kt\u00f3rym znajdowa\u0142y si\u0119 budynek i towarzysz\u0105ce mu budowle. Transakcja ta zosta\u0142a opodatkowana VAT przy zastosowaniu stawki 23%.<\/p>\n
Budynki i budowle znajduj\u0105ce si\u0119 na gruncie wybudowa\u0142 dzier\u017cawca nieruchomo\u015bci, kt\u00f3remu przys\u0142ugiwa\u0142o prawo do u\u017cytkowania zabudowa\u0144 oraz roszczenie do zwrotu poczynionych na nieruchomo\u015bci nak\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n
Przed nabyciem nieruchomo\u015bci sp\u00f3\u0142ka naby\u0142a od dzier\u017cawcy nak\u0142ady poczynione na wybudowanie budynku oraz budowli. R\u00f3wnie\u017c ta transakcja zosta\u0142a przez strony opodatkowana VAT wed\u0142ug stawki 23%, a podstaw\u0105 opodatkowania by\u0142a warto\u015b\u0107 budynku i budowli zakwalifikowanych jako nak\u0142ady na cudzym gruncie. Cen\u0119 zap\u0142acon\u0105 za nak\u0142ady strony odliczy\u0142y od ceny nieruchomo\u015bci.<\/p>\n
We wniosku o interpretacj\u0119 sp\u00f3\u0142ka zapyta\u0142a, czy dostawa nieruchomo\u015bci dokonana przez sprzedawc\u0119 na rzecz sp\u00f3\u0142ki powinna by\u0107 opodatkowana VAT, czy sp\u00f3\u0142ka mo\u017ce skorzysta\u0107 ze zwolnienia z podatku VAT. Prezentuj\u0105c w\u0142asne stanowisko wskaza\u0142a, \u017ce transakcja powinna by\u0107 zwolniona z opodatkowania jako dostawa budynk\u00f3w i budowli, o kt\u00f3rej mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.<\/p>\n
Dyrektor KIS uzna\u0142 stanowisko sp\u00f3\u0142ki za nieprawid\u0142owe wskazuj\u0105c, \u017ce skoro nak\u0142ady na wybudowanie budynku handlowo-us\u0142ugowego wraz z budowlami (tj. parkingiem i drog\u0105 manewrow\u0105) s\u0105 poniesione przez dzier\u017cawc\u0119 i s\u0105 jego w\u0142asno\u015bci\u0105, to nie spos\u00f3b przyj\u0105\u0107, \u017ce sprzedaj\u0105cy dokona\u0142 dostawy wspomnianego budynku i budowli posadowionych na zbywanej dzia\u0142ce. Organ podkre\u015bli\u0142, \u017ce niezale\u017cnie od przepis\u00f3w prawa cywilnego, zgodnie z kt\u00f3rymi przedmiotem sprzeda\u017cy by\u0142y tak\u017ce naniesienia, z perspektywy VAT nie dosz\u0142o do przeniesienia prawa do rozporz\u0105dzania zabudowaniami jak w\u0142a\u015bciciel, gdy\u017c sprzedawca w\u00a0ten spos\u00f3b nimi nie dysponowa\u0142. Ekonomiczne w\u0142adztwo nad naniesieniami pozostawa\u0142o bowiem przy dzier\u017cawcy.<\/p>\n
Sprawa trafi\u0142a do WSA w Rzeszowie, kt\u00f3ry to z kolei przyzna\u0142 racj\u0119 sp\u00f3\u0142ce. S\u0105d podkre\u015bli\u0142, \u017ce wniosek, \u017ce przeniesienie prawa w\u0142asno\u015bci na gruncie prawa cywilnego nie b\u0119dzie stanowi\u0107 dostawy w zakresie podatku VAT jest pozbawiony podstaw prawnych. S\u0105d wskaza\u0142, \u017ce na gruncie prawa cywilnego budynek i budowle nie s\u0105 przedmiotem odr\u0119bnej w\u0142asno\u015bci, ale dziel\u0105 los gruntu. W konsekwencji, dla potrzeb podatku VAT transakcja powinna by\u0107 traktowana jako dostawa budynku i budowli, z uwzgl\u0119dnieniem w\u00a0podstawie opodatkowania warto\u015bci gruntu.<\/p>\n
Powy\u017csze stanowisko podzieli\u0142 NSA wskazuj\u0105c w uzasadnieniu ustnym, \u017ce w takiej sytuacji w\u0142adztwo ekonomiczne budynku ma w\u0142a\u015bciciel, a nie dzier\u017cawca, kt\u00f3ry poza wyst\u0105pieniem o rozliczenie nak\u0142ad\u00f3w nie ma mo\u017cliwo\u015bci dokona\u0107 innych czynno\u015bci, np. dostawy tego budynku. Dzier\u017cawca nie ma wi\u0119c w\u0142adztwa ekonomicznego. NSA jako dodatkowy, cho\u0107 nie decyduj\u0105cy argument wskaza\u0142 tak\u017ce fakt, \u017ce sp\u00f3\u0142ka, przed nabyciem nieruchomo\u015bci naby\u0142a od dzier\u017cawcy nak\u0142ady poczynione na wybudowanie budynku oraz budowli.<\/p>\n
Zar\u00f3wno stanowisko WSA w Rzeszowie, jak i NSA pozostaje w sprzeczno\u015bci z dotychczasow\u0105 lini\u0105 prezentowan\u0105 zar\u00f3wno przez organy podatkowe jak i s\u0105dy administracyjne. Do tej pory i s\u0105dy i organy zgodnie wskazywa\u0142y na konieczno\u015b\u0107 rozpatrywania takich transakcji sprzeda\u017cy nieruchomo\u015bci w\u00a0oderwaniu od zasad wynikaj\u0105cych z prawa cywilnego, przypisuj\u0105c w\u0142adztwo ekonomiczne nad naniesieniami dzier\u017cawcy, nie za\u015b w\u0142a\u015bcicielowi nieruchomo\u015bci.<\/p>\n
Spos\u00f3b kwalifikacji transakcji jest istotny szczeg\u00f3lnie w sytuacji, w kt\u00f3rej strony transakcji chc\u0105 skorzysta\u0107 ze zwolnienia od VAT \u2013 jego zastosowanie (po spe\u0142nieniu okre\u015blonych warunk\u00f3w) jest mo\u017cliwe wy\u0142\u0105cznie w sytuacji, w kt\u00f3rej przedmiotem dostawy b\u0119dzie budynek lub budowla wraz z gruntem. Je\u015bli za\u015b dochodzi do dostawy samego gruntu, zastosowanie zwolnienia jest w zasadzie niemo\u017cliwe. Z drugiej strony, je\u017celi strony transakcji nie s\u0105 zainteresowane korzystaniem ze zwolnienia od VAT, spos\u00f3b zakwalifikowania transakcji w zasadzie nie ma wi\u0119kszego znaczenia.<\/p>\n
Nie spos\u00f3b jednak nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce dotychczasowa linia orzecznicza otwiera pole do dalszych, cz\u0119sto problematycznych rozwa\u017ca\u0144: W jaki spos\u00f3b ustali\u0107 podstaw\u0119 opodatkowania, skoro z perspektywy VAT nie dosz\u0142o do dostawy naniesie\u0144 znajduj\u0105cych si\u0119 na gruncie? Czy w takiej sytuacji podstaw\u0105 opodatkowania b\u0119dzie nie otrzymana cena, ale cena pomniejszona o warto\u015b\u0107 naniesie\u0144? Czy skoro cz\u0119\u015b\u0107 transakcji nie podlega\u0142a opodatkowaniu VAT, to nale\u017cy t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 opodatkowa\u0107 PCC?<\/p>\n
Pozostaje obserwowa\u0107, czy orzeczenia zapad\u0142e w tej sprawie to jednorazowy przypadek, czy te\u017c zwiastun zmiany linii orzeczniczej.<\/p>\n