Je\u017celi wobec podmiotu toczy si\u0119 kontrola lub kontrola celno-skarbowa w zakresie podatku VAT to z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem pojawi si\u0119 kwestia \u015bwiadomego udzia\u0142u w stwierdzanych nieprawid\u0142owo\u015bciach lub kwestia niedochowania nale\u017cytej staranno\u015bci w kontaktach z kontrahentami.<\/p>\n
R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy tymi zagadnieniami jest kluczowa i mo\u017ce rzutowa\u0107 na dalsze losy post\u0119powania, dlatego ju\u017c na samym pocz\u0105tku istotne jest przyj\u0119cie strategii, kt\u00f3ra pozwoli na odpowiednie ustawienie osi sporu.<\/p>\n
W prowadzonych przez nas sprawach obserwujemy, \u017ce organy podatkowe (zar\u00f3wno Naczelnicy Urz\u0119d\u00f3w Celno-Skarbowych jak i Urz\u0119d\u00f3w Skarbowych) prawie zawsze maj\u0105 tez\u0119, \u017ce podatnicy mieli \u015bwiadomo\u015b\u0107 stwierdzanych nieprawid\u0142owo\u015bci. Ma to miejsce szczeg\u00f3lnie w przypadku spraw, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje podejrzenie wyst\u0105pienia tzw. \u201epustych faktur\u201d.<\/p>\n
W przesz\u0142o\u015bci organy podatkowe zwraca\u0142y wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 na kwesti\u0119 dochowania nale\u017cytej staranno\u015bci, obecnie za\u015b uznaj\u0105, \u017ce podatnicy wiedzieli, \u017ce dochodzi do oszustwa na gruncie podatku VAT, nawet je\u017celi materia\u0142 dowodowy nie pozwala na wyci\u0105gni\u0119cie takich wniosk\u00f3w.<\/p>\n
Z perspektywy podatnika ma to jednak ogromne znaczenie czy \u201etylko\u201d nie dochowa\u0142 nale\u017cytej staranno\u015bci, czy te\u017c mia\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce faktury, kt\u00f3re uwzgl\u0119dnia w swoich rozliczenia nie odzwierciedlaj\u0105 rzeczywisto\u015bci (s\u0105 \u201epuste\u201d).<\/p>\n
\u015awiadomy udzia\u0142 przede wszystkim rzutuje na potencjaln\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 karn\u0105 (art. 271a KK) i karnoskarbow\u0105 (np. art. 56 KKS czy art. 76 KKS). Szczeg\u00f3lne ryzyko niesie tutaj prze\u0142o\u017cenie ustale\u0144 z kontroli na kwesti\u0119 winy w ramach procedury karnej. Nadal cz\u0119stym zjawiskiem jest nadmierne posi\u0142kowania si\u0119 przez s\u0105dy karne tym, co ustalono w ramach kontroli i post\u0119powa\u0144 podatkowych.<\/p>\n
W naszej ocenie, s\u0105dy karne zbyt mocno sugeruj\u0105 si\u0119 tym co ustali\u0142y organy podatkowe. Nale\u017cy mie\u0107 to wi\u0119c na uwadze od samego pocz\u0105tku prowadzenia sporu z organami podatkowymi. Tym bardziej, \u017ce post\u0119powania karne powi\u0105zane z podatkiem VAT w dalszym ci\u0105gu s\u0105 przez prokuratury intensywnie prowadzone.<\/p>\n
Nie bez znaczenia pozostaje r\u00f3wnie\u017c kwestia tzw. sankcji VAT. W przypadku stwierdzenia \u015bwiadomego udzia\u0142u organy podatkowe ustalaj\u0105 dodatkowe zobowi\u0105zanie w podatku VAT w maksymalnej wysoko\u015bci 100%. Takie dzia\u0142anie dwukrotnie zwi\u0119ksza warto\u015b\u0107 przedmiotu sporu. Co od razu przek\u0142ada si\u0119 na wysoko\u015b\u0107 wpisu od skargi w ramach post\u0119powania przed s\u0105dami administracyjnymi.<\/p>\n
Stwierdzenie przez organy podatkowe braku nale\u017cytej staranno\u015bci najcz\u0119\u015bciej wi\u0105zane jest z niedostatecznym zweryfikowaniem kontrahenta. W toku kontroli organy podatkowe uznaj\u0105, \u017ce transakcje mia\u0142y realny charakter (towar zosta\u0142 nabyty\/sprzedany, us\u0142ugi wykonane), jednak\u017ce podatnik nie sprawdzi\u0142 czy jego kontrahent nie jest oszustem, kt\u00f3ry na innym etapie obrotu pope\u0142nia przest\u0119pstwa.<\/p>\n
Od razu rodzi si\u0119 pytanie w jaki spos\u00f3b podatnik mia\u0142by mie\u0107 wiedz\u0119 o nieprawid\u0142owo\u015bciach na tych innych etapach. Jest to ju\u017c jednak kwestia, z kt\u00f3r\u0105 mo\u017cemy dyskutowa\u0107 i przekonywa\u0107 organ do w\u0142asnych racji. Jeste\u015bmy te\u017c w znaczenie lepszej pozycji, bowiem diametralnie spada ryzyko odpowiedzialno\u015bci karnej. Podobnie w przypadku tzw. sankcji VAT nie grozi nam ju\u017c 100% stawka, a maksymalnie 30%.<\/p>\n
W tym miejscu warto jednak zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce je\u017celi organ podatkowy stwierdzi, \u017ce podatnik nie dochowa\u0142 nale\u017cytej staranno\u015bci w kontaktach z danym kontrahentem to automatycznie zakwestionuje wszystkie przeprowadzone z nim transakcje.<\/p>\n
Inaczej ma si\u0119 ta kwestia w przypadku stwierdzenia \u015bwiadomego udzia\u0142u w nieprawid\u0142owych transakcjach, wtedy organy podatkowe mog\u0105 uzna\u0107 np., \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 transakcji by\u0142a realna, a cz\u0119\u015b\u0107 nosi\u0142a znamiona oszustwa i tylko t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 zakwestionuje.<\/p>\n
Znaj\u0105c praktyk\u0119 s\u0105d\u00f3w karnych i \u0142atwo\u015b\u0107 w stawianiu zarzut\u00f3w przez prokurator\u00f3w, szczeg\u00f3lny nacisk k\u0142adziemy na ustawieniu osi sporu tak, aby dotyczy\u0142a kwestii dochowania lub niedochowania nale\u017cytej staranno\u015bci. Eliminuj\u0105c kwesti\u0119 \u015bwiadomo\u015bci w du\u017cej mierze jeste\u015bmy w stanie zabezpieczy\u0107 klienta przed odpowiedzialno\u015bci\u0105 karn\u0105.<\/p>\n
W jednym z prowadzonych przez nas post\u0119powa\u0144 podatkowych byli\u015bmy w stanie zmieni\u0107 optyk\u0119 organ\u00f3w podatkowych, kt\u00f3re jeszcze w trakcie kontroli celno-skarbowej wprost wskazywa\u0142y, \u017ce nasza klientka mia\u0142a pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 nieprawid\u0142owo\u015bci, a transakcje nie mia\u0142y realnego charakteru. Po przeprowadzeniu rozbudowanego post\u0119powania dowodowego, obecnie organy wskazuj\u0105, \u017ce transakcje by\u0142y rzetelne. Kwestia dochowania nale\u017cytej staranno\u015bci sta\u0142a si\u0119 wy\u0142\u0105cznym przedmiotem sporu.<\/p>\n
W ramach innych spraw wyeliminowali\u015bmy kwesti\u0119 \u201e\u015bwiadomo\u015bci\u201d na etapie post\u0119powa\u0144 s\u0105dowoadministracyjnych.<\/p>\n
Wojew\u00f3dzki S\u0105d Administracyjny w Warszawie stwierdzi\u0142, \u017ce:<\/p>\n